Çocukluk çağı astımı
Astım, solunum yollarının süregelen iltihabıdır. Tekrarlayan hırıltı, öksürük ve nefes darlığına yol açar. Doğru tedaviyle çocuklar normal bir yaşam sürer.
What is this condition?
Astımda solunum yolları sürekli hassastır. Soğuk algınlığı, alerjen, sigara dumanı, soğuk hava ya da egzersiz gibi tetikleyicilerle daralır ve hava giriş çıkışı zorlaşır. Bu daralma tedaviyle geri döndürülebilir.
The muscle is relaxed, the lining is thin, the opening air passes through is wide.
The muscle tightens, the lining swells, mucus collects in the opening. The same tube, a quarter of the room: that is why breathing becomes hard.
Astım bulaşıcı değildir ve çocuğunuzun yaptığı bir şeyden kaynaklanmaz. Türkiye’de okul çağındaki her on çocuktan yaklaşık birinde görülür.
What are the symptoms?
- Tekrarlayan hırıltı ve öksürük, özellikle gece ve sabaha karşı
- Koşarken, gülerken ya da ağlarken gelen nefes darlığı
- Soğuk algınlıklarının uzun sürmesi ve “göğse inmesi”
- Göğüste sıkışma hissi; küçük çocuklar bunu karın ağrısı diye anlatabilir
Call an ambulance now
What you see
- Dudaklarında, dilinde ya da tırnaklarında morarma
- Nefes alırken kaburga aralarının, boynunun ve göğsünün belirgin şekilde içe çekilmesi
- Nefes darlığından konuşamaması, ağlayamaması ya da ememesi
- Solunumunun duraksadığı anlar olması
- Uyandıramayacağınız kadar halsiz ya da tepkisiz olması
What you do
- 112’yi arayın. Beklemeyin, kendi aracınızla yola çıkmayın.
- Çocuğunuzu dik oturtun; yatırmayın, sıkan giysisini gevşetin.
- Hekiminizin verdiği kurtarıcı ilaç varsa eylem planındaki gibi hazneyle verin.
- Telefonu açık tutun ve yanından ayrılmayın.
See a doctor the same day
What you see
- Dinlenirken de hızlı nefes alıp vermesi
- Kurtarıcı ilacın (mavi inhaler) dört saatten sık gerekmesi
- Üç günden uzun süren ya da düşmeyen ateş
- Belirgin şekilde az beslenmesi, bezinin kuru kalması, ağzının kuruması
- Bir yaşından küçük bebeklerde hırıltının ilk kez başlaması
What you do
- Aynı gün çocuk hekimine ya da çocuk göğüs hastalıkları polikliniğine başvurun.
- Kullandığı ilaçların kutularını ve varsa eylem planını yanınıza alın.
- Ateşini, ilaç saatlerini ve şikâyetin ne zaman başladığını yazın.
- Sigara içilen ortamdan uzak tutun.
You can watch at home
What you see
- Burun akıntısı ve hafif öksürük; sesi biraz kısılmış olabilir
- Oyun oynaması, yiyip içmesi ve uyuyabilmesi
- Ateşi var ama ateş düşürücüyle düşüyor ve düştüğünde rahatlıyor
- Öksürük geceleri biraz artıyor ama nefesi rahat
What you do
- Bol sıvı verin, odayı günde birkaç kez havalandırın.
- Düzenli kullandığı ilaç varsa aksatmayın.
- Ateşini ve nefes alışını günde birkaç kez gözden geçirin.
- Yukarıdaki iki listeden bir işaret belirirse o satırın dediğini yapın.
How is it diagnosed?
Tanı öyküye ve muayeneye dayanır. Hekiminiz şikâyetlerin ne zaman, ne sıklıkla ve neyle ortaya çıktığını sorar.
Beş yaşından büyük çocuklarda solunum fonksiyon testi (spirometri) yapılabilir. Daha küçük çocuklarda tedaviye verilen yanıt tanıyı destekler. Akciğer filmi her çocukta gerekmez.
How is it treated?
Kurtarıcı ilaç (çoğunlukla mavi inhaler) belirtiler olduğunda solunum yollarını açar. Hazne (spacer) ile kullanılır.
Kontrol edici ilaç her gün düzenli kullanılır ve atakları önler. Çocuğunuz iyiyken de bırakılmaz; asıl tedavi budur.
Eylem planı, hekiminizle birlikte doldurduğunuz tek sayfalık belgedir: iyi günlerde, belirtiler arttığında ve atakta ne yapacağınızı yazar.
Care at home
Do
- İlaçları çocuğunuz iyiyken de, hekiminizin söylediği düzende verin.
- Hazneyi (spacer) her zaman kullanın; küçük çocuklarda maskeli olanı.
- Eylem planının bir kopyasını okula ve kreşe verin.
- Belirtilerin ne zaman arttığını kısaca not edin; kontrolde çok işe yarar.
Do not
- Çocuğunuz iyileşti diye kontrol edici ilacı kendi başınıza kesmeyin.
- Evde ve arabada sigara içilmesin; balkonda içmek de korumaz.
- Kurtarıcı ilaç günde birkaç kez gerekiyorsa idare etmeyin, hekime başvurun.
School and nursery
Eylem planının bir kopyasını öğretmene verin. Kurtarıcı ilacın okulda bulunmasını ve çocuğunuzun gerektiğinde ulaşabilmesini sağlayın.
Astımı kontrol altında olan çocuğun beden eğitiminden muaf tutulması gerekmez. Hekiminiz egzersiz öncesi ilaç önerebilir.
Frequent questions
- Astım ilaçları bağımlılık yapar mı?
- Hayır. Solunum yoluyla alınan astım ilaçları bağımlılık yapmaz. Düzenli kullanıldıklarında atakları önler ve ilaç ihtiyacını azaltırlar.
- Çocuğum spor yapabilir mi?
- Evet. Astımı kontrol altında olan çocuklar her sporu yapabilir. Hekiminiz egzersizden önce kurtarıcı ilaç önerebilir.
- Astım geçer mi?
- Bazı çocuklarda okul çağında belirtiler belirgin biçimde azalır, bazılarında erişkinlikte de sürer. Bunu ancak izlem gösterir; tedaviyi bırakma kararını hekiminiz verir.
- Kortizonlu ilaçlar çocuğumun gelişimini etkiler mi?
- Solunum yoluyla alınan düşük dozlar, ağızdan alınan kortizondan çok farklıdır. Hekiminizin verdiği dozda kullanıldığında boy gelişimine etkisi önemsizdir; kontrolsüz astımın kendisi gelişimi daha çok etkiler.
Questions to ask your doctor
- Çocuğumun astımı hangi düzeyde ve hangi ilaçları kullanacağız?
- Kurtarıcı ilacı ne sıklıkla kullanmak normal, ne zaman sizi aramalıyım?
- Eylem planımızı birlikte dolduralım mı?
- Bir sonraki kontrol ne zaman olmalı?
Resources
Prepared by: Astım ve Alerji · Last reviewed: November 2026 · Next review: November 2028
This information is for education and does not replace the assessment of the doctor who knows your child.